Con số và phận người

Posted on October 22, 2014 by

3


Op-Economica, 22-10-2014 — Xã hội hiện đại, con người đọc báo, xem tin. Họ ấn tượng bởi con số. Các nhà nghiên cứu-chính sách cũng tìm cách cung cấp con số.

Số rất nhiều, đâu đâu cũng số. Người ta trở nên nghiện con số, âu cũng là lẽ thường. Ban đầu thì tò mò. Sau thì thấy không thể thiếu. Cũng vì thế mà nhiều con số rồi cũng chỉ đóng vai trò… con số! Bi kịch ở chỗ con số chỉ ung dung với vai trò tự nhiên của nó. Phận đời bỗng biến mất vào hư vô.

Con số nó biểu đạt nhiều điều, nhưng bản thân nó cũng khá lạnh lùng, và ngắn gọn. “Mười” có 4 ký tự, đọc có âm tiết. Còn số “10” chỉ gồm 2 số nguyên ghép lại, viết là đủ, có lẽ cũng không cần đọc thành âm tiết.

Lại còn thứ viết tắt, ví như “một triệu” là “1 000 000” lại còn được “rút gọn” nữa thành 10^6.

Thế nên, cũng chẳng khó mà quên mất đằng sau nó là những số phận con người. Cũng là số, nhưng số liệu và số phận khác nhau quá!

Chúng tôi càng hiểu rõ hơn điều này khi tiến hành điều tra y tế.

Có những lúc, câu hỏi buông ra, người trả lời về tình cảnh bệnh nhân ngập ngừng nửa lời, rồi quay vội đi để che việc chực tuôn nước mắt… Khi ấy câu hỏi không hoàn thành, phiếu điều tra bỏ trống – và “không đạt chuẩn” nghiên cứu – nhưng việc ngưng lại không hỏi là điều cần thiết, và là yêu cầu nhân văn tối thiểu. Ấy là khi đoán chắc sắp có một số phận đen đủi sắp qua đời, trong cảnh khánh kiệt…

Có những điểm dữ liệu trên đồ thi xa lắc lơ, mải ngắm mãi vì đó là sự kết hợp của thu nhập cao và chi phí lớn, nhưng cái đám điểm dữ liệu thu nhập thấp, chi phí tầm tầm đen đặc kịt ở góc khác của biểu đồ là một đám đông những số phận kém may mắn… nhiều lắm, muôn cảnh…

scatterplot3d(Dcost,Days,Spent).p330

Lại có những đồ thị thật “mạch lạc” về mặt thống kê, nhưng đó lại là sự tường minh về nỗi thống khổ không thể chối cãi.

Mới thấy, cái đạo lý của con người khác xa với cái đẹp của con số và những quy luật “vận hành” các con số.