Dế, nhện và vườn Chẫu

Posted on December 9, 2014 by

2


Op-Economica, 9-12-2014 — Trong vườn Chẫu có dế và nhện, khá nhiều, ở các góc khác nhau.

Hồi xưa, bọn trẻ con hay chơi dế, ít đứa chơi gì với nhện. Cùng lắm thì với nhện thỉnh thoảng có sự kiện một cô nhện ôm bọc trứng chạy loằng ngoằng trên mái hay tường nhà. Đôi khi xem một vài chú ruồi bị băng bó kín mít làm thực phẩm dự trữ trên mạng nhện.

Dế thì nhiều trò chơi. Nuôi chúng cũng dễ hơn. Quan sát được cả quy luật sống lẫn chiến trận.

Hôm nay tình cờ tôi đọc được bài ngắn khá thú vị trên Science (mục Plants and Animals) của tác giả James Urton nói về quan hệ giữa dế, nhện và hành vi ăn uống của dế.

sn-woodcricket

Khi có một chú nhện háu đói ở quanh đó, khó có chú dế nào có thể vui vẻ thưởng thức những những khóm lá non. May mà bọn nhện thường không thể xóa dấu vết chân tướng sự hiện diện của chúng. Và bọn dế thì khi nhận biết những dấu vết này có những cách đáp ứng tình huống hoàn toàn bất ngờ, theo hướng sinh tồn.

Các nhà khoa học nghiên cứu phản ứng thợ săn-con mồi trong phòng thí nghiệm với 60 chú dế cây và nhện chăng lưới Châu Âu. Dế được nuôi trong các lồng kín (không thoát ra được) cùng với một cây dâu trước đó đã có một chú nhện chiếm đóng. Phản ứng của bọn dế là ăn lượng lá cây tăng cao vọt lên tới 72% trội hơn so với bình thường. Nhờ ăn nhiều và béo lên, bọn dế về cơ bản có thể đủ sức đương đầu với nhện và thoát nạn khi lâm trận.

Nhện đã để lại những dấu vết hóa chất hoặc phần cơ thể tạo dấu hiệu gây stress cho dế, và dẫn đến hiệu ứng tăng cân do stress. Nhóm nghiên cứu nhận thấy dế tăng cân và kích thước như một phần chiến lược sinh tồn, do bọn dế không thể thoát khỏi lồng, trong khi đó nhện lại “ngại” phải đương đầu với những con mồi có kích thước lớn quá.

Phát hiện này khiến các nhà nghiên cứu ngạc nhiên. Giả thiết ban đầu là dế bị đe dọa sẽ ăn ít hơn và giảm cân, nhờ kích thước nhỏ nhẹ giúp chúng tẩu thoát dễ dàng hơn. Tuy nhiên, nếu dế nhận thấy không có đường tẩu thoát dễ dàng, chúng sẽ lựa chọn tăng cân.

Tất nhiên, ngoài sự hiểu biết thú vị, còn có ý nghĩa ứng dụng cho việc kiểm soát sâu hại mùa màng. Chẳng hạn, việc sử dụng thiên địch như nhện trên cây có thể giúp xua đuổi một số loài côn trùng, nhưng rõ ràng chỉ có tác dụng tích cực khi nào lũ côn trùng nhận ra là có đường thoát thân thuận lợi. Ngược lại, chúng có thể phản ứng theo cách tăng khẩu phần ăn, và phá hoại với tốc độ nhanh hơn.

Advertisements