Ghi nhanh Xuân Ất Mùi 2015 ở nơi vùng cao tổ quốc

Posted on February 19, 2015 by

2


OpEconomica, 19-2-2015 (tác giả: Lương Minh Hà) — Một cái tết đủ đầy là điều nhà nhà và mọi người mong muốn mỗi độ xuân sang.

Vùng cao nhiều năm nay đã khác, sắc màu tươi mới và hiện đại hơn xưa. Nhưng nhiều giá trị truyền thống thì vẫn được trân trọng giữ gìn. Xin giới thiệu với Làng Ộp đôi nét không khí đón Tết tại Cao Bằng.

Trẻ con thấy bánh chưng (“pẻng toóc”) treo trên sàn bếp như thế này sẽ hiểu bọn chúng sắp được ăn bánh đến phát ngấy lên.

Pẻng toóc treo trên sào tre trong Tết cổ truyền người Tày

Pẻng toóc treo trên sào tre trong Tết cổ truyền người Tày

Hoa đào ngoài sân nở rộ, trong cái nắng ấm áp, chan hòa của sáng mồng Một tết:

Hoa đào sáng Mồng một Tết

Hoa đào sáng Mồng một Tết

Trên bàn thờ tổ tiên của bà con dân tộc Tày, Nùng tại Cao Bằng không thể thiếu bánh khảo, món ăn dân tộc được làm từ đường phên, gạo nếp với lạc, vừng và thịt mỡ làm nhân, gói trong giấy nhiều màu sắc.

Bánh khảo ngày Tết

Bánh khảo ngày Tết

Cách cúng gia tiên của người Tày, Nùng không có mâm cơm cúng, nhưng trên bàn thờ chính vẫn có rượu, thịt lợn, thịt gà, bánh chưng, chuối và hoa quả, cây vạn niên cùng các thức bánh kẹo khác.

Bàn thờ chính sẽ được sáng đèn và hương trong suốt ba ngày tết. Thi thoảng rót rượu, trà để tỏ lòng thành mời những người đã khuất.

Ngoài bàn thờ chính, còn có những bàn thờ khác ở trong bếp, trước và sau nhà.

Các bàn thờ này bày biện đơn giản hơn, nhưng vẫn phải có đủ cả thịt, rượu và bánh để cúng các vị thần linh.

Đến ngày Mồng ba Tết mới tiến hành “dọn bàn thờ”, tương ứng với việc hạ lễ của đa số đồng bào dân tộc Kinh.

Việc hạ được làm dần từ nơi ít quan trọng tới nơi quan trọng nhất, gồm thắp hương, rót rượu, trà liên tục cho tới khi tàn một tuần hương và sau đó là hóa vàng. Cứ như vậy, tới bàn thờ chính là việc cúng Tết đã tiến hành xong. Về cơ bản, mỗi nhà sẽ có cách cúng lễ khác nhau nhưng đều có chung sự thành kính, giản dị, chân chất của đồng bào dân tộc miền cao.

Ngoài vườn, rau tầm bóp tươi ngon. Đây là một loại rau dại, có vị đắng dịu khi mới ăn nhưng khi nuốt lại thấy hơi ngọt ngọt. Tuy thế, nhiều người không biết đến loại rau này, ở quê tôi cũng mới chỉ được biết đến rộng rãi khoảng 1-2 năm trở lại đây. Tới mức, một người bà con từ quê ra do quá sức chăm chỉ đã lược mất một luống rau ngoài vườn do tưởng nhầm đây là… cỏ mọc dại. Món canh và món lẩu rất hợp cho loại rau này.

Rau tầm bóp

Rau tầm bóp (tiếng Tày: sắc póp) và hoa – Nét xuân dường như thắm trong cả cây, cỏ ngoài vườn

Quả tầm bóp, chưa chín có màu xanh còn khi chín có màu tím đậm, vị hơi chua.

Quả tầm bóp xanh/chín

Quả tầm bóp xanh/chín

Quả tầm bóp chắc chắn không hấp dẫn bằng rau, vừa bé, vừa không ngon (nhưng lại cần thiết để cây duy trì nòi giống). Đây là loại rau dễ trồng, ưa đất ẩm, xốp; trong điều kiện thuận lợi có thể lan ra cả vườn chỉ trong vài tuần lễ.

Một bụi xuyến chi bên bụi chuối ngoài vườn

Một bụi xuyến chi bên bụi chuối ngoài vườn

Một góc của sân nhà, hàng rào khô khan đang chờ một bụi hồng gai xum xuê trong vài tháng nữa:

Vài cành hồng gai vừa được giâm chiều 30 Tết

Vài cành hồng gai vừa được giâm chiều 30 Tết

Chúng được trồng trong cái vội vã, bận rộn của chiều cuối năm và không thực sự đúng kỹ thuật lắm. Được cái là mùa xuân lại thích hợp để trồng hoa hồng và đất trồng khá tốt, hoa hồng vốn là cây “chịu khổ” giỏi nên hy vọng một thời gian nữa những cành này sẽ trở thành gốc vững chắc cho một giàn hồng leo.

Ở vùng cao ngày nay, Tết có nhiều nét tương đồng với người miền xuôi bởi sự cởi mở văn hóa cùng những thay đổi về mặt giao thông đang dần xóa nhòa khoảng cách , sự biệt lập giữa các dân tộc, các tỉnh thành, vùng miền.

Hôm qua, các dân tộc miền núi một lần nữa được ngắm pháo hoa sáng rực một góc trời đêm trừ tịch:

Pháo hoa bên cầu Bằng Giang

Pháo hoa bên cầu Bằng Giang

Một cái tết ấm êm lại đến. Khó khăn, bộn bề, lo toan dường như khó mà chen vào không khí đang ken đặc niềm vui, háo hức, hạnh phúc trong những ngày này của người dân vùng cao. Chè, rượu, thuốc lá, bánh kẹo, ô mai, hạt bí, hướng dương thêm một lần nữa được bày biện trên phòng khách để đón chào những cái bắt tay nồng ấm, những lời chúc rộn ràng.

Và bức ảnh sau cùng xin được thay lời chúc đầu xuân:

Một góc của cây quất trong nhà

Một góc của cây quất trong nhà


Copyright © 2015 Lương Minh Hà – Làng Ộp | Viết từ Cao Bằng, Mồng một Xuân Ất Mùi 2015