Bàn về “không gian ảnh hưởng”

Posted on April 22, 2015 by

4


Op-Economica, 22-4-2016 — “Không gian” là một khái niệm bao la, nhưng trong mô hình SPSM ta phải giới hạn chính khá gọn, và tường minh, khái niệm này.

Nó cần được hiểu là phạm vi và cách thức mà các quá trình giúp thay đổi trạng thái: a) dạng thức ảnh hưởng các tác động lên nhau (nối tiếp, chèn lấn, ngăn cản, thúc đẩy) và chiều hướng thay đổi cảm sinh (mở rộng, co ngót, cao thấp, nông sâu); b) quy định độ lớn và tác động của những tác động xảy ra; c) đối tượng bị tác động (nhiều, ít, cũ, mới…)

Đến đây là ta đã có một hình dung đại lược về “dáng điệu” của không gian theo ý nghĩa đang xem xét.

Ở một khía cạnh rất cụ thể, không gian được hiểu liên quan trực tiếp đến con người. Dễ hiểu vì với các quá trình chính trị-xã hội, con người vừa là tác nhân vừa là yếu tố tiếp nhận ảnh hưởng. Không gian ảnh hưởng như đang xét suy cho cùng phải ảnh hưởng đến con người, và kết luận cuối cùng về tiếp nhận hay từ chối là do chính những con người chịu tác động của các quá trình ấy quyết định.

Con người bị ảnh hưởng thế nào?

Trước tiên phải nhìn từ khía cạnh nhu cầu. Con người hành động theo các thang bậc nhu cầu, và do tham số cá nhân, thang bậc ấy có hình thù khác nhau giữa các nhóm cá thể khác nhau. Tạm chia thành : 1. Lợi ích; 2. Nhận thức; 3. Đức tin/Nguyện vọng tự hoàn thiện.

Thứ hai, không gian cần được nhìn từ khía cạnh “phương thức” của những quá trình cảm sinh thay đổi ấy tác động lên đối tượng con người, cụ thể:

• Tinh vi hay thô thiển
• Từ một điểm (có thể là một tác nhân/cá nhân đủ mạnh để kiến tạo và thuyết phục) loang ra hay đến từ nhiều điểm, từng tuyến, cả mảng
• Đe dọa hay hứa hẹn với nguyện vọng/tâm sinh lý
• Nén vào hay bung ra; tạo ra phân kỳ hay hội tụ
• Xây dựng hay phá bỏ niềm tin/hệ giá trị?

Thứ ba, và cho đến giờ là cuối cùng: Tính bền vững của không gian ấy. Cần trả lời câu hỏi: Có yếu tố nào ở cuối con đường đe dọa sự tồn tại, hay làm suy yếu khả năng gây ảnh hưởng của các quá trình đang xét hay không? Khả năng những con người bị tác động, đã thay đổi có thể lại tiếp tục làm “chệch” quy mô, hướng, tốc độ ảnh hưởng vì hệ giá trị đang tồn tại?

Đây là những yếu tố tiềm tàng có ý nghĩa trong việc xây dựng các sơ đồ nhận thức và lý giải/dự báo các thay đổi của tổ chức, xã hội.

Tôi minh họa thử dưới đây, như một gợi ý để cùng xem xét và đóng góp/hoàn thiện. Hoan nghênh mọi ý kiến và thảo luận.

2015-04-22_change-of-space-by-processes


© 2015 DHVP Research – SPSM building blocks

Advertisements
Posted in: Food for thought