Niềm vui “người tử tế”

Posted on April 22, 2015 by

2


Op-Economica, 22-4-2015 — Cách đây 2 tuần, tôi nhận được yêu cầu của một giáo sư chủ xị tờ tạp chí cũng khá lâu đời của nhà xuất bản Taylor & Francis: Asian Affairs: An American Review giúp bình duyệt một bản thảo.

Đó cũng là một nghĩa vụ quen thuộc với giới khoa học. Việc bình duyệt tuy mất thời gian, công sức nhưng cũng có nhiều điều thú vị. Trước tiên là được đọc bản thảo của một giáo sư nào đó, mà tuyệt nhiên ta chả biết tên, tuổi, chức vị, uy danh… Chỉ là đọc kết quả và tìm ra cái hay cái dở, rồi đóng góp. Thứ đến là tự trong lòng mình thấy đã làm một việc công ích, vô vụ lợi.

Asian_Affairs__An_American_review_2015

Nhưng người bình duyệt (reviewer hay referee) cũng có quyền chuyên môn đáng kể đối với số phận một bản thảo nghiên cứu. Quyền lớn nhất là quyền được trao “nụ hôn tử thần” (“kiss of death” trong bài “crapshoot”) cho bản thảo/tác giả. Hai reviewer mà đề nghị không đăng, thì đích thực là “nụ hôn tử thần” kết liễu nỗ lực lần nộp đó. (Nộp lại cũng mất thời gian, và sự khắc nghiệt bắt đầu một chu kỳ mới với tác giả.)

Trong công việc ấy, có nhiều cách để làm “người tử tế” như bài báo của Brian Lucey gợi ý: “Peer review: how to get it right – 10 tips.”

Tôi chọn cách làm theo Lucey. Quả nhiên thấy tâm hồn thư thái.

Sau khi đã xem kỹ bản thảo, kiểm tra những chỗ chưa được, nghiền ngẫm những kết quả hay, đáng giá, tôi đã viết báo cáo bình duyệt gửi trả kết quả cho Editor.

Hai điểm đáng nói là: 1. Kết quả gửi lại sớm hơn yêu cầu cuối cùng; và như thế là tiết kiệm thời gian cho cả tạp chí lẫn tác giả bản thảo; 2. Mặc dù ý kiến cuối cùng của tôi là chấp thuận đăng, tôi cũng cung cấp các đánh giá rất chi tiết, tỉ mỉ, về các điểm có thể cần/nên bổ sung, sửa đổi… để làm tăng chất lượng bản in.

Cùng là một quá trình làm việc khoa học công ích, nhưng gợi ý của Lucey khiến cho việc bình duyệt cộng thêm niềm vui và sảng khoái cho tất cả mọi người. Tôi thấy có thể gọi đó là niềm vui của “người tử tế”.

Dr.Andrea_K_Molnar* Cập nhật 23-4: Thú thật thoạt đầu tôi cứ ngỡ EIC là “giáo sư ông” té ra mới phát hiện “giáo sư bà.” TS. Molnar – giáo sư nhân chủng học tại Northern Illinois University. Sau khi nhận được báo cáo bình duyệt bản thảo, bà gửi lại vài lời ngắn gọn, nhưng chân thành: “Bản bình xét rất bao quát, và cũng tỉ mỉ, kỹ lưỡng. Như thế nó rất có ích cho tác giả, nên tôi biết ơn Già đã sẵn lòng và dành thời gian đánh giá rất kịp thời.”

Có lẽ niềm vui chỉ đơn giản vậy thôi.

Advertisements