Hãy cảnh giác với các kiểu điều tra “ngu” hoặc cố ý xuyên tạc

Posted on May 13, 2015 by

1


Op-Economica, 13-5-2015 — Lời cảnh báo này đưa trên trang web của tạp chí khoa học uy tín PLOS. Bài viết lấy một dẫn chứng về việc các điều tra cho rằng nhận thức khoa học của cộng đồng về cơ bản là kém. Nhưng đó là do những thống kê được trình bày mách bảo, và thống kê đó có thể lừa dối.

Một thông điệp đáng nghĩ: Các thống kê đưa ra có vòng đời ngắn, tức là giá trị rất ước định, và khó có thể tin cậy lâu dài.

PLOSMột trong những thủ phạm gieo rắc cách hiểu sai là các nhà báo. Họ hay sử dụng thống kê “giật gân” để giải trí cho đám đông. Những thống kê có đời sống ngắn ngủi đối với khoa học này lại sống rất dai trong xã hội, đàm tiếu, các cuộc nhậu và kể cả bàn tiệc sang trọng.

Có một thực tế là nhiều người thao thao bất tuyệt về những thứ các cuộc điều tra công bố mặc dù họ không hiểu và cũng chẳng thực sự quan tâm. Các nhà khoa học gọi kiểu này là ‘non-attitude’; do không thể dịch nghĩa, tôi thấy cách gọi sát nhất là ‘sự thao thao bất tuyệt trong vô thức’.

Thực tế, trong công việc điều tra khoa học, cản trở đến với dữ liệu có giá trị đầy rẫy. Người ta có quá nhiều niềm vui thú thay vì ngồi tỉ mẩn đọc, rà soát, trả lời. Hoặc vì lười cứ đánh Yes cả đám. Hoặc câu hỏi vớ vẩn nên sẽ đánh vào chỗ trả lời không giống cái họ nghĩ. Hoặc đơn giản là cả đời họ chẳng bao giờ nghĩ đến trả lời cái câu hỏi vừa bị hỏi, v.v…

Một trong những vấn đề lớn là chất lượng của công tác chọn mẫu. Người nghiên cứu đứng đắn sẽ suy nghĩ rất kỹ về việc có được mẫu mang tính đại diện, nhờ đó thống kê có tính chất suy diễn khá đúng.

Làm khoa học tử tế thì mới mong xã hội đánh giá tử tế về bản thân chất lượng khoa học cung cấp, và kính trọng các nhà khoa học.


http://blogs.plos.org/scicomm/2015/05/12/beware-the-bad-survey-science-literacy-isnt-as-bad-as-the-statistics-make-it-look/

Advertisements