Quyết định xã hội: nhận thức từ lý thuyết trò chơi và khoa học thần kinh

Posted on June 16, 2015 by

0


Op-Economica, 16-6-2015 — Tình cờ bắt gặp một bài viết cũ từ năm 2007, có tựa như trên, đăng trên tạp chí Science. Mặc dù đã 8 năm trôi qua, nhưng đó vẫn là một bài viết thú vị.

Science không thường xuyên đăng các bài tổng quan lý thuyết (review), và bài báo nói trên là một bài dạng review. Họ có quy định rất rõ: nếu một bài review được chấp nhận công bố, đó phải là một công trình rà soát có tính hệ thống cao, và có trọng điểm đặc trưng có thể nhận biết rõ rệt.

Bài này rõ ràng là nói tới lý thuyết trò chơi, nhưng ‘ngoắc’ sang việc phân định chức năng hệ thống thần kinh liên quan tới ra quyết định, ý niệm về phần thưởng xã hội, cạnh tranh-hợp tác-điều phối, quá trình lập luận chiến lược: lý thuyết về các yếu tố tinh thần… Hình ảnh minh họa dưới đây là một phần giải thích cho cái mà tác giả gọi là tiếp cận kinh tế học thần kinh (neuroeconomics).

game_neuroĐối với những người không thuộc lĩnh vực chuyên môn, thì từng khái niệm đã khá lạ lẫm. Khi móc xích vào nhau, sự phức tạp của cả hai lĩnh vực học thuật khiến ta nổ tung cái đầu. Nhưng quả thực rất lý thú và cuốn hút.

Ở kết luận, tác giả chỉ ra có những cách thức kết hợp giữa kinh tế học thí nghiệm và khoa học thần kinh để hiểu rõ hơn quá trình ra quyết định xã hội. Từ đó có thể có hướng để đo lường các cơ chế vật lý tác động lên quyết định xã hội và cả những nhân tố ảnh hưởng tới sự can dự và tương tác của con người trong các quá trình trao đổi xã hội.

Theo tác giả, các trò chơi lý thuyết cho thấy những lợi thế trội hơn so với các khuôn mẫu ra quyết định cổ điển, do khả năng tìm hiểu sâu vào các quá trình phức hợp như uy tín, độ tín nhiệm, sự công bằng và tính hợp tác.

Còn nhiều suy xét và nhận thức thú vị, nhưng có lẽ để dành cho độc giả thực sự quan tâm thì đọc bài cung cấp dưới đây:

DOI: 10.1126/science.1142996