Phá lên cười, và thấy trong lòng sảng khoái…

Posted on September 18, 2015 by

1


Op-Economica, 18-9-2015 — Lâu lắm rồi tôi mới có một trận cười bột phát, cười không dừng được chỉ vì một cái ảnh tại một buổi lễ trao giải thưởng quốc tế… Lại sắp tới mùa giải Nobel (tháng 10), và giới truyền thông đang rậm rịch về một giải khác, lý thú không kém – đối với tôi có phần còn nhỉnh hơn – là Ig Nobel Prize do Marc Abrahams sáng tạo nên.

Nhưng không nhiều người thực sự hiểu giá trị của giải thưởng Ig Nobel Prize; thậm chí có rất nhiều người còn nhầm lẫn, nghĩ đơn giản là cái cười chế nhạo những nghiên cứu ngớ ngẩn. Một phần là do chữ Ig là viết tắt của Ignorant – ngu dốt / đần độn.

2015-Ig-Nobel-poster-150Mục tiêu và ý nghĩa tuyệt nhiên không phải như vậy. Mục tiêu của giải Ig Nobel cao quý và sâu sắc hơn như vậy nhiều.

Giải thường niên Ig Nobel được trao lần đầu tiên năm 1991. Trong giải thưởng có một con chip âm thanh mà cứ khi nào người nhận giải thò tay vào cầm thì nó kêu toáng lên.

Và các giải thưởng cũng cải tiến vượt bậc qua các năm để làm tăng tính hài hước.

Tuy thế, hài hước nhưng không có nghĩa là vớ vẩn.

Người ta phải mời được những nhà khoa học được Nobel thực thụ tới trao giải (những người này có rảnh không để đi làm trò vui giải trí đơn thuần?).

Vài ví dụ bật cười như sau:

  • Q. Đồ lót phụ nữ liệu có thể làm thêm chức năng gì khác? A. “Áo lót có thể được chuyển đổi công năng thành khẩu trang bảo vệ mặt” (giải về Y tế 2009).
  • Q. Bằng cách nào mà thức ăn ngũ cốc rất nhanh? A. “Nghiên cứu về tác động của nước với hành vì nén của các mảnh ngũ cốc trong bữa sáng” (giả Vật lý 1995).
  • Q. Những gã cẩu thả tìm kiếm trợ giúp thế nào khi mặc quần bó chặt? A. “Xử lý khẩn cấp trường hợp dương vật bị kẹt trong khóa quần” (giải Y học 1993).
  • Q. Chim bồ câu thông minh cỡ này à? A. “Chim bồ câu phân biệt tranh của Monet và Picasso” (giải Tâm lý 1995).

Đáng nói là đằng sau mỗi giải thưởng là quá trình nghiên cứu thực sự nghiêm túc, và phần lớn đã được công bố, mặc dù tên giải thưởng xướng lên với tựa đề nghiên cứu nghe rất ngớ ngẩn, và mỗi sự điên khùng đều lấp lánh phương pháp luận xử lý hoàn chỉnh.

Về phương diện triết lý sâu xa, Ig Nobel là giải thưởng giúp tạo nên cách đưa khoa học tới gần số đông nhân loại thông qua tiếng cười. Cách này đặc biệt giá trị đối với những người luôn cảm thấy kiến thức khoa học và phương pháp lao động khoa học là những thứ có tính “đe dọa” hoặc “đáng sợ”.

Tuy nhiên, cũng không hẳn chỉ với những người không làm khoa học.

Giá trị của nó cũng rất lớn với người làm khoa học và nghiên cứu chuyên nghiệp lâu năm. Cách đây hơn một năm, một đồng nghiệp tặng tôi một tập vài ba cuốn sách, trong đó chủ yếu nói về: làm thế nào để vực dậy năng lực và chống suy thoái tinh thần, chống khủng hoảng trí tuệ sau khi đã có những thành tựu nghiên cứu nhất định và bị lao dốc.

Sau khi đọc xong, tôi quay lại và phát hiện ra, Ig Nobel có giá trị đó. Thực sự như vậy. Tiếng cười là thứ tuyệt vời của cuộc sống, xóa tan đi sự sợ hãi và mệt mỏi. Giống như tôi vừa cười khi nhìn thấy cái ảnh dưới đây:

2009 Ig Nobel Prize winner Dr. Elena Bodnar demonstrates her invention, a brassiere that can quickly convert into a pair of protective face masks, assisted from left to right by Nobel laureates Wolfgang Ketterle, Orhan PamU.K. and Paul Krugman. (Credit: Alexey Eliseev/Improbable Research)

2009 Ig Nobel Prize winner Dr. Elena Bodnar demonstrates her invention, a brassiere that can quickly convert into a pair of protective face masks, assisted from left to right by Nobel laureates Wolfgang Ketterle, Orhan PamU.K. and Paul Krugman. (Credit: Alexey Eliseev/Improbable Research)

Ngày nay, sau 1/4 thế kỷ tồn tại của giải Ig Nobel, mỗi năm có 9000 đề cử và chỉ có 10 được trao giải. Thống kê chỉ ra phân bố giải Ig Nobel trong giai đoạn 1991-2014 như sau: đứng đầu là Mỹ (207), sau là Anh (73), Nhật (61), Úc (33) và Pháp (22). Danh sách này cũng là các cường quốc khoa học thực sự!

Tuy thế, không thể phủ nhận một số giải thưởng Ig Nobel chế giễu, châm chọc và thậm chí hạ nhục “một cách hài hước” để nâng tầm giá trị của tri thức – bằng cách chỉ ra sự tương phản. Thường là dành cho những người có thành tích phá hoại xã hội. Vài ví dụ như sau.

Năm 1991 Phó tổng thống Dan Quayle được trao giải Giáo dục “vì đã chứng minh tốt hơn bất kỳ ai khác về nhu cầu cần được giáo dục khoa học” và thủ lĩnh trái phiếu rác của Wall Street Michael Milken, trong lúc đang ở tù, được trao giải thưởng Ig Nobel về Kinh tế. Năm 2010 đến lượt tập thể các ông chủ của Goldman Sachs, AIG, Lehman Brothers và Bear Sterns được nhận Ig Nobel Kinh tế “vì đã tạo ra và xúc tiến các phương pháp mới đốt tiền”.

Bây giờ thì chuẩn bị rượu vang, đợi giải thưởng xướng tên cho năm 2015.

IgWine_v2


http://www.improbable.com/